Malcolm X: By Any Means Necessary

Documentaire waarin Akwasi een pelgrimage maakt langs belangrijke plekken uit het korte, roerige leven van vrijheidsstrijder Malcolm X.

De kern

Waar dit verhaal om draait

In deze documentaire reist Akwasi door New York langs de belangrijkste plekken uit het leven van Malcolm X. Hij spreekt met familieleden, vrienden en deskundigen over diens invloed, strijd en erfenis. Malcolm X stond bekend om zijn radicale standpunten: het vrije woord, de harde hand en een scherpe tweedeling tussen zwart en wit. Maar een jaar voor zijn dood veranderde zijn blik en omarmde hij de witte man. In het honderdste geboortejaar stelt de film daarom een urgente vraag: in welk licht moeten we Malcolm X vandaag de dag plaatsen

Onze benadering

Hoe we het meemaakten

I.s.m. redactie Omroep Zwart en producent Het Volk werkten we de storyline uit. Historische verdieping en actuele reflectie staan centraal.
In augustus 2025 filmden we in New York en gingen we langs sleutelplekken uit Malcolm X’ leven voor gesprekken met betrokkenen en experts.
Stijl: observerend en essayistisch. De locaties en betrokkenen zijn de ruggengraat. Verleden en heden vloeien in elkaar over.
Voormontage door Wydemakers, eindmontage in samenwerking met Het Volk.

impact / resultaat

Wat het losmaakte

De documentaire verbindt geschiedenis met het heden en nodigt uit tot herwaardering van een complex figuur. Door de persoonlijke zoektocht van Akwasi ontstaat ruimte voor nuance en verdieping in een debat dat vaak wordt versimpeld. De film laat voelen waarom Malcolm X’ gedachtegoed nog steeds resoneert — en schuurt.

Credits

NPO2 / Omroep Zwart / NTR / 2025

producent: Het Volk

Wydemakers: regie, camera, montage, eindmontage i.s.m. Het Volk

productie: Dibbes Verbeek, Kitty van Stein | eindredactie: Matthijs Kleyn

recensie

Dagblad: NRC

Auteur: Wilfred Takken

Datum: 22 oktober 2025

Akwasi weet wat het is om als strijder tegen racisme gedemoniseerd en bedreigd te worden. De hiphop-artiest en directeur van Omroep Zwart spiegelt zich hierin aan Malcolm X (1925-1965). Met diens brisante uitspraken was deze Amerikaanse burgerrechtenactivist in de jaren vijftig en zestig de schrik van wit Amerika. Voor mensen die strijden tegen anti-zwart racisme en moslimhaat is hij juist een inspiratie. Zijn naam en uitspraken duiken geregeld op in hiphop-tracks.

In de documentaire Malcolm X: By Any Means Necessary (NPO2) gaat Akwasi op pelgrimage naar New York. Hij gaat langs bij de huizen van zijn held en bij de moskee die hij stichtte. Op de plaats waar X werd vermoord spreekt hij met diens dochter Ilyasah Shabazz. Ondertussen geeft hij een beknopte levensbeschrijving van X en leest hij voor uit diens autobiografie.

Opvallend is dat Akwasi niet de bekende brisante uitspraken van Malcolm X aanhaalt. De activist noemde de witte onderdrukker “the blue-eyed devil” tegen wie zwarte mensen zich desnoods met geweld moesten verzetten. Awkasi wil juist voorbij dat dominante beeld van de haatvolle stokebrand. Hij wil zich concentreren op de messcherpe analyse die X gaf van het racistische systeem en op diens pleidooi voor zwarte mensen om zich te emanciperen van innerlijke slavernij.

De kracht van de documentaire is dat Akwasi zijn grote liefde voor Malcolm X goed weet over te brengen op de kijkers. Zijn doel is om de naam van X ook in Nederland levend te houden. Dat betekent dat dit een instap-documentaire is. Hopelijk komt er een vervolg waarin diens wereld en gedachtegoed verder wordt uitgediept.